
OHD: Ji bo zimanê dayikê gavên qanûnî divê 

2026-02-19 12:56:18


	&nbsp;

	NAVENDA NÛÇEYAN - OHD, li gelek bajaran bi minasebeta 21'ê Sibatê daxuyanî da û got: "Hemû astengiyên hiqûqî û pratîkî yên li pêşiya bikaranîna zimanê kurdî divê werin rakirin ji bo ku kurdî azad û serbest be, gavên qanûnî û destûrî yên pêwîst divê bêyî derengketin ji aliyê TBMMê ve werin avêtin."

	&nbsp;

	Şaxên Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD) li gelek bajaran di çarçoveya 21'ê Sibatê Roja Zimanê Dayikê ya Cîhanê de ji bo zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdehiyê daxuyanî dan.

	&nbsp;

	Li Riha, Wan, Cizîra Şirnexê, Mêrsîn û Amedê li ber edliyê daxuyanî hatin dayîn û pankarta “Divê zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdeyî” hat vekirin. Her wiha piştî daxuyaniyê, nameyên ku ji hêla parêzeran ve hatine îmzekirin Serokê Parlamentoyê re hatin şandin.

	&nbsp;

	Di metna hevpar a OHD'ê de wiha hat gotin:&nbsp;

	&nbsp;

	"Hemû ziman nirxên bingehîn ên mirovahiyê ne û xwedî heman mafan in.&nbsp;

	&nbsp;

	Zimanê kurdî nirxekî bingehîn ê mirovahiyê û yek ji sedemên sereke yên hebûna kurdan e. Ji ber vê yekê; tunehesibandin, qedexekirin, çewisandin, dorpêçkirin, bisînorkirin û hewildana ji bo ji holê rakirin û tunekirina zimanê kurdî ya bi rê û rêbaz û amûrên cihêreng sûcê herî mezin ê li dijî mirovahiyê ye. Ji ber vê rastiyê divê zimanê kurdî, di serî de ji aliyê Dewleta Tirkiyeyê ve; ji aliyê hemû sazî û dezgehên fermî û navneteweyî ve bi fermî were naskirin; bikaranîna wî di hemû qadên civakî û jiyanî de azad û serbest be.&nbsp;

	&nbsp;

	Kurdî ne tenê amûreke ragihandinê ya rojane ye di heman demê de nirxekî jiyanî ye ku cîhana hestiyar, hilberîna ramanî û bîra civakî ya gelekî hildigire. Naskirin û parastina ziman di qada giştî de pêdiviya piralîbûna çandî, pergala civaka demokratîk û mafên mirovan e.

	&nbsp;

	Wekî tê zanîn di sala 1999'an de ji aliyê Rêxistina Perwerde, Zanist û Çandê ya Neteweyên Yekbûyî (UNESCO) ve bi armanca piştgirîkirina cihêrengiya çandî û pirzimaniyê roja 21'ê Sibatê wekî Roja Zimanê Dayikê ya Navneteweyî hatiye qebûlkirin û mafê zimanê dayikê û perwerdeya bi zimanê dayikê hatiye mîsogerkirin. Rêgeza ku hemû zimanên cîhanê li pêşberî hiqûqê xwedî mafên wekhev in divê ji bo zimanê kurdî jî pêk were.

	&nbsp;

	Li ser vê esasê di pêvajoya çareseriyê ya ku li Tirkiyeyê pêş dikeve de li ser encama daxwazên li jêr hatine nivîsandin mecbûriyeta dabînkirin û parastina hiqûqî ya van daxwazên ku Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) di dîroka 15.08.2025'an de daye destpêkirin û ji bo îmzeya hemû hiqûqnasên li Tirkiyeyê vekirî ye, ji aliyê zêdetirî 2000 hiqûqnasan ve hatiye îmzekirin û anîn ziman.

	&nbsp;

	Di vê çarçoveyê de:

	&nbsp;

	* Divê zimanê kurdî bi fermî were naskirin û bibe xwedî statûyekê.

	&nbsp;

	* Kurdî ji pêşdibistanê heta zanîngehê divê bibe zimanê perwerdehiyê.

	&nbsp;

	* Hemû astengiyên hiqûqî û pratîkî yên li pêşiya bikaranîna zimanê kurdî divê werin rakirin ji bo ku kurdî azad û serbest be, gavên qanûnî û destûrî yên pêwîst divê bêyî derengketin ji aliyê TBMMê ve werin avêtin.

	&nbsp;

	Em wekî hiqûqnasên ku îmzeya me li binê vê nivîsê heye bang li Meclisê dikin ku daxwazên li jor hatine kirin li ber çavan bigire û ji bo ku Kurdî bibe xwedî Statûya Fermî û bibe Zimanê Perwerdehiyê demildest xebat û sererastkirinên qanûnî yên pêwîst bike."

	&nbsp;