‘Di avakirina Komara Demokratîk de jin teminat in’ 2026-06-16 09:06:29   Elfazî Toral   STENBOL - Jinên ku Konferansa "Veguherîna Demokratîk a Komarê ya di Sedsala Duyemîn de" nirxandin, tekez kirin ku, berevajî profîlên jinan ên Kemalîst û muhafezekar ên ku ji hêla dewleta netewe ve hatine ferzkirin, komarek demokratîk dê li ser nasnameya jinên azad were avakirin.   Di demekê de ku Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk, ku piştî banga Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan di 27’ê Sibata 2025’an de dest pê kir, di rojevê de dimîne, fikra ku divê hemî beşên civakê bi wekhevî û azad beşdarî avakirina komarek demokratîk bibin û nirxandinên di vî warî de derdikevin pêş. Tam li ser vê bingehê bû ku Konferansa "Veguherîna Demokratîk a Komarê ya di Sedsala Duyemîn de" ku gelek rewşenbîr, hunermend, rêxistinên jinan, akademîsyen, rojnamevan û siyasetmedar anî cem hev, li Stenbolê hate lidarxistin.   Ji Akademiya Jineolojiyê Nesrîn Akgul û Aktivista Tevgera Jinên Azad (TJA) Azime Işik ku beşdarî vê konferansa girîng bûn ku gelek mijar bi kûrahî hatin nîqaşkirin, nîqaşên ku di pêvajoya du rojan de hatine kirin û rola damezrîner a Kurd, gelan û jinan di pêvajoya demokratîkbûnê de ji bo JINNEWS’ê nirxandin.   'Konferans xwedî nûnertiyek xurt e'      Nesrîn Akgul diyar kir ku Konferansa Komara Demokratîk ku pêk hat, perspektîfek pêşkêş kir ku polîtîkayên kuştina jinan bi tevahî çareser dike û çareseriyan pêşkêş dike û tekez kir ku ev konferans di her warî de berfireh û yekgirtî bû. Nesrîn Akgul got: "Ev konferans xwedî taybetmendiya bûyerek avaker e ku li ser ji nû ve avakirina komara demokratîk disekine, Kesên ku nikarin xwe îfade bikin, kesên ku dixwazin çareseriyan ji bo pirsgirêkên ku ew pê re rû bi rû dimînin bibînin û kesên ku van fikaran parve dikin tîne cem hev. Bi hev re nîqaşkirina pirsgirêkan, hatina her kesî afirandina hêzek ji vê yekê ye. Ev taybetmendiya herî bingehîn a Konferansa Komara Demokratîk e. Di vê çarçoveyê de, heke yek ji warên herî girîng ên van pirsgirêkan şer be, wê hingê yek ji warên ku ev şer bi awayekî herî zelal tê de xuya dike girtîgeh in. Rastiya ku kesên ku dixwazin beşdarî avakirina komara demokratîk bibin dîl nayên girtin yek ji mijarên herî bingehîn ên vê rojevê ye. Ji ber ku heke ji nû ve avakirina komara demokratîk pêk were, ev ê ji bo kesên ku ji bo bidestxistina azadiya fîzîkî têdikoşin jî qadekê biafirîne. Ev tê vê wateyê ku ew ê ji bo qadên jiyanê û têkoşîna xwe ya ji bo azadiyê jî qadek nû hebe. Ji ber vê yekê, ev konferansek girîng e. Bê guman nîqaşên di vê konferansê de divê bi vê salonê ve sînordar nemînin. Konferans xwedî nûnertiyek xurt e. Divê ew nûnertî xwe bi civakê ve girêbide, wê xurt bike da ku hemî cûdahiyan di nav xwe de bigire."   Di avakirinak Komara Demokratîk de komun   Nesrîn Akgul diyar kir ku jin di her aliyê jiyanê de mijar in û destnîşan kir ku karakterê ji nû ve avakirina Komarê dê ji hêla komunan ve were destnîşankirin. Nesrîn Akgul, tekez kir ku jin hêza pêşeng û damezrîner a komunan jî pêk tînin û wiha axivî: "Wekî jin, em di ji nû ve avakirina komara demokratîk de roleke damezrîner, rêxistinker û yekgirtî ji bo xwe xeyal dikin. Gelek girîngî li ser pêvajoya aştiyê û rola jinan di wê de hatiye danîn. Lê yek ji mijarên bingehîn ev e ku pênaseya hemwelatîbûna wekhev ji sedsala yekem a Komarê ve çawa hatiye nirxandin; çi bi perspektîfa nasnameya jina nûjen, nasnameya jina kevneşopî, an nasnameya jina Tirk be. Bi gotineke din, dema ku Komara Yekem hate damezrandin, ew bi nasnameya jina Tirk hate damezrandin û hemî cûdahî di nav vê nasnameyê de ji holê rabûn; ew ne yekgirtî bûn. Ger nasnameya jina Tirk bi rastî nasnameyeke yekgirtî, û temsîlkar a giştî bûya, em ê îro di vê qadê de krîzek wisa nedijiyan. Ji ber ku em, wekî jinên Kurd, bi her aliyê 'Tirkên spî' re rû bi rû ne. Komara Yekem nasnameya jina Tirk kir hêmana sereke ya neteweyê, hemwelatîbûn li ser vê yekê diyar kir û modelek wusa afirand."   Rolên ku ji jinan re hatine dayîn    Azîme Işik, diyar kir ku mijarên sereke yên di "Konferansa Veguherîna Demokratîk a Komarê ya di Sedsala wê ya Duyemîn de" de "jin" û "aştî" bûn û wiha bi lêv kir: "Dema ku em li rola jinan di vê pêvajoyê de dinêrin; di sedsala yekem a Komarê de, ji wan re 'jinên nûjen' dihatin gotin û niha hewl tê dayîn ku jinbûnek kevneşopî were avakirin. Jin çawa dikarin bi xilasbûna ji van her du xalan, ji van her du astengiyan têkoşînekê bidin? Niha, di vê konferansê de xalek pir girîng hate tekez kirin. Kurd hewce ne ku di warê demokratîkbûna Komarê de bibin hêzek ajotinê. Ji ber ku pirsgirêka Kurd parametreyek girîng a vê yekê ye û Kurd yek ji komên bingehîn in ku vê pêvajoyê dimeşînin; ew pêşengiya pêvajoyê dikin. Ji ber vê yekê, ew hewce ne ku bibin hêzek ajotinê. Di Komara Yekem de, profîlek Kemalîst a jinekê di bin navê 'Jina Komarê' de hate xêzkirin. Jineke modern, ku dibe ku kariyerek diyarkirî hebe, lê di dawiyê de rola dayik û parêzvana Komarê lê hatiye dayîn, hate nîşandan, û bi salan, jinên ku ne li gorî vê profîlê bûn wekî paşverû an 'ya din' hatin nîşankirin. Ango, jinên çîna karker, jinên malê, an jinên gundî; hemî hatin paşguhkirin. Jina modernîzekirî wekî profîla sereke derxistin pêş. Di serdema muhafezekar de ku wekî Komara Duyem tê binavkirin, jinek heye ku kole ye. Jinek ku neçar e ku serê xwe bigire, tevlî kevneşopiyên olî bibe û bibe hevjîn; jinek ku mehkûmî statuya jina malê û dayikê ye û ku heke ew nepejirîne, heke ew bixwaze veqete, heke ew serî hilde û li ber xwe bide, tê kuştin,"