STENBOL - Karkerê cinîyî ke sektorê market û mexazeyan de xebate kenê, binê şertê giran de xebate kenê û problemanê mobîng û tacîzî dir rî bi rî yenê. Temsîlkarê sendîkayan semedê çareserîye venga rêxistinbîyayîş û têkoşînî kerdî.

 

Sektorê market û mexazeyan de keda cinîyan nîna dîyayîş û binê şertê tewr giran û bêasayîşî de xebate kenê. Komîsyonê Sendîkaya Sosyal-Îşî Gulbîn Demîrel Mîmaz û Salîha Bahadirli derheqê problemanê sektorî de qisey kerdî û vatî ke xebatkarê cinî hem hetê karsazan, hem hetê îdarekarî hem zî hetê muşterîyan ra rastê zordarîyan yenê.

 

Gulbîn Demîrel Mîmaz a ke bi serran marketan de xebitîyaya va ke dimayê xebate ameye vetiş sendîkayî de têkoşînê xo domnaya û va ke çareserî rêxistinbîyayîş a.

 

Gulbîn Demîrel Mîmaz va ke marketan de hûmara karkerê cinîyan zêde ya û wina dewam kerd: “Karsazî bi taybetî cinîyan tercîh kenê. Market nêzdîyê keyeyê înan o û keyeyan ra bêgirewtişî destûr şinê. Karsazî zî nê semedî ra karkerê cinîyan tercîh kenê. Cinî zî mecbûrî bi meaşê kêm û binê şertê giran de xebate kenê.”

 

Şîdetê psîkolojîkî vurîyeno şîdetê fîzîkî

 

Gulbîn Demîrel Mîmaz dewam kerd û dîyar kerd ke marketan de mobîng, tacîz û şîdetê psîkolojîkî zêde yo û wina dewam kerd: “Serranê peyênan de şîdetê fîzîkî zî zêde bîyo. Xebatkarê cinî semedê tempoyê xebatî problemê weşîye ciwîyenê. Her hewteyî hedîseyêka şîdetî ya newe yena eşnawitiş. Berpirsîyarê herêmî hemverê karkerê cinîyan de hêrîşê fîzîkî pê anê. Muşterî semedê krîzê ekonomî reaksîyon vera xebatkaran mojnenê. Ewro şîyayîşê A101yî yan zî yê bînan semedê erjanî şar tercîh keno. Wexto ke erjanî uca de nêvînenê hêrs benê. Hêrsê xo karkeran rê mojnenê. Marketan de cinîyî kasa ra bigîrê heta sewqîyatî her beşî de xebate kenê. Pêwa nê keda înan nîna dîyayîş. Xebatkarê mêrdeyî pozîsyonê îdarekarî de yê. Ma tonêk zebeş ancenê la hema zî keda ma tay yena dîyayîş. Pakitî, werd û kase zî berpirsîyarîyê cinîyan yena dîyayîş.”

 

Heqê pawitişê cewherî şuxilnenê

 

Gulbîn Demîrel Mîmaz wina qedêna: “Îdarekarê mêrde hemverê tacîzan tedbîr nêgînê. Cinî hemverê şîdet û tacîzî de heqê pawitişê cewherî şuxilnenê. Ma rewşe îdarekaran ra vatêne. Sucdar ma vînayîne. Kesê tacîzkerdoxî hema zî şîyîne mexeza. Dimayê demêk ma va ma do çareser bikerê û ma pawitişê cewherî pê ard. Patronî nêvurîyenê, yê muhîm lazim o ke karkerî heqanê xo bizanê. Ganî têkoşînê rêxistinkerdeyî bibo.”

 

Cinî xeylê xebatan dir rî bi rî yenê

 

Komîsyonê Sendîkayê Sosyal-Îşî ra Salîha Bahadirli zî va ke problemê ke xebatkarê cinî sektorê market û mexazeyan de ciwîyenê, sektorê bînan ra cîya nîyo û wina ard ziwan: “Welat de nêzdîbîyayîşêk sîstematîk ê ke cinîyan cuya xebatî ra dûr bikero est o. Cinîyê kedkarê ke mexaze û marketan de xebate kenê bi serran xebate kenê û meaşê xo zî tam nêgînê. Semedo ke pênaseyê xebate tam zelal nîyo, kesêk hem kasîyerî, hem depo hem pakitî û karê bînan keno. Sey her sektorî cinî, rewşanê tehdîd û tacîzî zî dir rî bi rî yenê. Nê semedî ra mecburê xopawitişî manenê.”

 

Salîha Bahadirli wina qedêna: “No sektor pêwa ke baskê xebata tewr hîra yo, xeylê karkerê cinî bêrêxistinî xebate kenê û bi serran sendîkayî nêkewtî nê wareyî. Karkerêk her xebate keno. Pakitî, kasîyerî û her tewir çîyê bînî. Tehdîdan dir rî bi rî yenê. Meaşê xo nêgînê. Heta no sîstem nêvurîyo do problem bidomîyo. Cinî sey hêzê erjanî yê xebatî yenê dîyayîş. Pozîsyonê warî de yenê xebitnayîş. Binê şertê giran de yenê mehkumkerdiş. Vurîyayîş tena bi rêxistinbîyayîş û pîlkerdişê têkoşînî mumkin o.”