ANQARA - Parlamentera DEM Partî Berîtan Guneş Altin derheqê “Qanûna tutan” de qisey kerd û va: “Qanûnê hemverê tutan şer dayo destpêkerdiş. Ma bi têkoşîn şenê vernîya nê şerê topyekûnî yê ke hemverê tutan dest pêkerdo bigîrê.”

 

Îqtîdaro ke tutan dibistanî ra fîneno dûrî, tutanê ke bi feqîrî û çinbîyayîşî dir rî bi rî yenê nêpaweno, vera ke şertê cuya tutan başêr bikero, semedê tutan ke tewrê prosesanê edaletî bîyî, pêşnîyaz qanûnê neweyî ke cezaya tutan giranêr keno, pêşkêşê meclîsî kerd. Pêşnîyaz de yeno pêşnîyazkerdiş ke semedê tutanê mabêne 15-18 serre de kêmkerdişê ceza bêro wedaritiş, vernîya cezaya muebeto girankerde bêro akerdiş û semedê tutanê mabêne 12-15 serre zî kêmêr ceza bêro kêmkerdiş, emrê caardişê hukmê tekerurî 18ine ra bikewo 15ine pêşnîyaz keno. No pêşnîyaz ke peynîya caardişê înfazkerdişê cezaya tutan, pêşnîyaz keno ke înfaz zîndana girewte de dest pêbikero û derbasbîyayîşê keyeyê perwerdeyê tutan zî bi qerarê Komîteya Îdarî û Taqîbkerdişî pê bêro.

 

Verfeka Komîsyona Heqê Tutan a Partîya Têduştî û Demokrasîyê Şaran (DEM Partî) Berîtan Guneş, derheqê qanûnan de qisey kerd û va: “Dewlete vera ke bi mekanîzmayê pawitişî tutan bipawo, emrê tutan berz kena û şirawena zîndan. Raporê Komîsyonê Cigêrayîşê Derheqê Tutanê Tewrê Sucî Bîyî, hîrayî ca dano semedê çîyanê ke prosesê edaletî de bêrê kerdiş, la ca nêdano mekanîzmayê piştîdayîşê komelî.”

 

‘Lazim o çareserî çi bibo’

 

Berîtan Guneşe wina va: “Dewlete vana ke do bi çinkerdişê her problemî, bi înkarî, polîtîkayê şerê taybetî, cezakerdişan, serê probleman bigîro. La ma ewro vînenê ke tu problem bi înkar û nimitiş çareser nêbeno. Nê semedî ra ma vanê ke bi tepiştişê tutan çi heyf vernîya tu çîyî nîno girewtiş. Dinya nê ceribnena. Dinya de derheqê nê de xebatî est ê.”

 

Waştişê edaletî

 

Berîtan Guneş Altin eşkera kerd ke heme peymananê mîyanneteweyî hukmê ke tutan pawenê û aver benê ca gêno û va: “Hepskerdişê tutan, çareyê peyêne yê vernîgirewtişê sucî yo. Ma vanê ke no pêşnîyaz hukmê pawitişê tutan binpay keno. Dinya de mîsalê başkerdişî, mekanîzmayê piştîdayîşê psîkolojîkî est ê. Lazim o ke mekanîzmayê edaletî yê ke başêr kenê bibo.”

 

‘Tutanê hedef gêno’

 

Berîtan Guneş Altin nê çî va: “No binpaykerdişê keda tutan, feqîrî û îstîsmarkerdişî vurîneno sîstemêk. No pêşnîyazqanûn nê problemî çareser nêkeno. Vera ke komîsyonî pabebîyêne pêşnîyazqanûnêk vejê ke nê çareser kenê başêr bikero, eksê nê, yê ke tutan hedef nîşan danê ameye vetiş. No pêşnîyazqanûnê heqê tutan bi hawayêk sîstematîk hedef gêno. Qanûnê hemverê tutan de şer dayo destpêkerdiş. Ma bi têkoşînê şenê vernîya nê şerê topyekûnî yê ke hemverê tutan dest pêkerd bigîrê. Lazim o ke fehmê ke tutan heps keno bêro deşîfrekerdiş.”