Bêrîtan Tunç

 

ÎZMÎR - Hemşaredara Komeleya Cigêrayîşî ya Kultur û Ziwanî ya Avesta Kurdiye Irgat bi munasibetê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî erjnayîş kerd û dîyar kerd ke ziwanê Kurdkî bi serran o bi polîtîkayanê zext û asîmîlasyonî reyde rî bi rî maneno. Kurdiye Irgat wina va: “Eke şarêk bi ziwanê xo wareyê cuya xo de azad nêbo, mimkun nîyo ke o şar azad û aram bo.”

 

Kurdistan û Tirkiya de seba polîtîkayanê înkar û asîmîlasyonî yê ke bi serran o dewam kenê, xebatê Kurdkî wareyanê îstîmlakîyan de yenê astengkerdiş û çarçewaya 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî de mûhîmîyê ziwanî bîyayîşê xo paweno. Musayîşî ra heta cuya cimatî, zafanê wareyan de xebatê Kurdkî hîna bi sînor o; waştişê seba perwerdeyo bi ziwanê dayîke û statuya seba kurdkî zî dewam kenê. Hemşaredara Komeleya Kultur û Ziwanî ya Avesta Kurdiye Irgat dîyar kerd ke ziwanê kurdkî bi serran o binê zextan de yo û va statuya seba ziwanî hetê cimatê demokratîkî de zaf mûhîm a.

 

‘Eke ziwanê şarî qedexe bo o şar xo qedexe hîs keno’

 

Kurdiye Irgat destnîşan kerd ke ziwanê dayîke bîyayîş û nasnameyê şarî yo û wina vana: “Eke ziwanê şarî qedexe bo, o şar zî ziwanê xo bêqîmet, qedexe û planê peyêne de hîs keno. Eke bi ziwanê xo tu wareyê cuya xo de xo azad hîs nêkero; ne kultur, ne edebîyat, ne musayîş, ne zî têkilîyê cimatî bi ziwanê xo nêvîneno; o wext ne azad o, ne zî keyfweş û aram o.”

 

‘Kurdkî ziwanêko bi kok o’

 

Kurdiye Irgat dîyar kerd ke şarê kurdî bi serran o seba polîtîkayanê asîmîlasyon û koçberkerdişî, bitaybetî zî ciwanî bi otoasîmîlasyonî reyde yenê rî bi rî û wina dewam kerd: “Kurdkî her çiqas ziwanêko xurt bo zî, wexto ke her wareyê cuya de bi hawayêko azad nêro qiseykerdiş, hêdî hêdî vîndî beno. Ciwanî vanê ‘ez fehm kena labelê nêeşkena qisey bika.’ Hetê nê yê psîkolojîkî est o. Wexto ke ziwan her wareyê cuye de nêro qiseykerdiş, maye zî xo bida kîşte û tutî reyde qisey nêkera, o ziwan qels beno. Celadet Elî Bedirxanî 15ê Gulana 1932yan de Şam de va ‘Ganî alfabeyê Kurdkî zî sey ziwananê dinya bi herfanê Latînî bêro nuştene’ û edebîyatê kurdkî hîna zêde vet tîje. Dewrê Osmanîyan ke mîrantî bi kultur û ziwanê xo ameyîne naskerdene, dimayê dewrê komare ziwanê kurdkî ame qedexekerdiş. Dimayê serranê 2000î ziwanê kurdkî hîna rehet bîyo labelê hîna zî tam azad nîyo.”

 

‘Ganî seba kurdkî statu bêra dayene’

 

Kurdiye Irgat peynîya qiseykerdişê xo de ard ziwan ke şarê kurdî wayîrê ziwanê xo vejîyeno û welatanê zafziwanan mîsal mojna û va: “Ganî seba kurdkî statu bêra dayene û kurdkî bîbo ziwanê musayîşî. Ez 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî pîroz kena. Eke wazenê Tirkiya bibo welatêko demokratîk, ganî seba kurdkî statu bêra dayene. Ganî vernîya perwerdeyo bi ziwanê dayîke bêro akerdiş.”