STENBOL - Komuna Çand û Hunerê ya Ekinê ku li Avcilarê bi armanca azadkirina qada hunerî û çandî hatiye damezrandin, ji bo serdema nû dest bi qebûlkirina qeydan kiriye. Jin û ciwanên ku li dijî polîtîkayên şerê taybet, asîmîlasyon û gendeliyê ji bo jiyana hevbeş têdikoşin, hemû welatî vexwendin ku di vê qada çand û hunerî ya azad de werin cem hev.

 

Komuna Çand û Hunerê ya Ekinê, ku li taxa Merkez a navçeya Avcilar a Stenbolê ye, di 12'ê Cotmeha 2025'an de ji bo mazûvaniya çalakiyên hunerî û çandî hate vekirin. Ji bilî ku tenê înîsiyatîfek çandî ye, Navenda Çand û Hunerê ya Ekinê armanc dike ku bibe cîhekî hevpar ku hemî welatî, bi taybetî jin, zarok û ciwan, bikaribin bi azadî çand, ziman û dîrokên xwe lê bijîn û parve bikin. Yek ji armancên bingehîn ên rêxistinê avakirina "komunek çandî" ye ku ji hêla ciwanan ve tê rêvebirin. Navenda Çand û Hunerê ya Ekinê di 17 warên hunerî û çandî yên cuda de dersan pêşkêş dike, di nav de zimanê Kurdî, tenbûr, gîtar, gîtara bas, gîtara elektrîkê, bilûr, mey, piyano, erbane, stranbêjî, koroya zarokan, keman, şano, sînema û wênesazî hene. Serlêdanên ji bo serdema nû li Komuna Çand û Hunerê ya Ekinê, ku 20 mamosteyan dixebitîne, dest pê kirine. Pêvajoya qeydkirinê ji bo kesên dixwazin beşdarî dersên ku bi giranî li ser hewldana kolektîf û jiyana komunal têne lidarxistin, dê heta cotmehê berdewam bike. Ciwan, her wiha nêzîkatiya xwe li ser perspektîfên "komun" û "kooperatîf" ên ku di manîfestoya "Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk" a Abdullah Ocalan de hatine destnîşankirin, ava dikin, armanc dikin ku modelek "Jiyana Komunal a Demokratîk" wekî alternatîfek li dij modernîteya kapîtalîst bicîh bînin.

 

Mamosteya Komuna Çand û Hunerê ya Ekinê, Rûken Arvaz û Helin Demir, yek ji xwendekara wê, hem li ser çalakiyên xwe yên çandî û hunerî û hem jî li ser pêvajoya serlêdanên qeydên nû axivîn.

 

'Nîşandana wî ruhê komunal ê di jiyanê de, girîng e'

 

Endam û mamosteya Komîna Çand û Hunerê ya Ekinê, Rûken Arvaz diyar kir ku ew ji salekê zêdetir çalak in û komîna çandî bi saya hewldanên kolektîf ên gel û ciwanan pêk hatiye. Rûken Arvaz, Komuna Çand û Hunerê ya Ekin3e wekî encama hewldanek komunal bi nav kir û li ser armancên wan ên herî bingehîn axivî. Rûken Arvaz, got, "Di manîfestoya ku Rêber Apo di dema Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de pêşkêşî me kir de, perspektîfa komîn û kooperatîfan hebû. Bi balkişandina ser vê yekê, me dest bi hewldanek wisa kir. Vekirina wê ji bo raya giştî, ji bo ciwanan, balkêş bû. Armanca sereke ya Komîna Ekinê ne ew e ku di bin navê saziyekê de bibe komîn. Berevajî vê, ew bû ku wê têgihîştina komunal bi rengekî xweşik ji civakê re nîşan bide. Ev yek ji armancên sereke yên li vir e. Nîşandana wî ruhê komunal ê di jiyanê de, girîng e."

 

Siyaseta şerê taybet

 

Rûken Arvaz diyar kir ku wan îsal ji ber daxwaza zêde ya gel hejmara dersan zêde kirine û got, "Pêdivî bû ku her kes bicive û di Roja Zimanê Dayikê ya Kurdî de pêşandaneke şanoyî pêşkêş bike. Ev cih jî hewl dide ku vê hewcedariyê bicîh bîne. Em çawa dikarin bi beşdarbûna atolyeyekê an dayîna atolyeyekê wê beşdaran hîn bêtir zêde bikin? Em li ser vê yekê disekinin. Ev cih ji bo pêşkêşkirina alternatîfekê hate vekirin, ne tenê ji perspektîfa civakî ve. Bandorên şerê taybet li ser ciwanan tiryak û fihûş in. Ew alternatîfek e ku ji bo dûrxistina wan ji tiştên weha vebûye. Ji ber vê yekê, dema ku em difikirin ka em çawa dikarin ji bo wan ciwanan û wan malbatan alternatîfek biafirînin, fikra Ekin çêbû. Dibe ku hemî ciwanên ku me dest dane wan niha di aliyê hunerî de xwedî perspektîfek bilindtir in. Em hewl didin ku hem ji hêla siyasî ve û hem jî ji hêla jiyanê ve valahiyan tijî bikin."

 

'Çanda Ekin alternatîfek e'

 

Rûken Arvaz diyar kir ku ew armanc dikin ku îsal bi sê qat zêdekirina hejmara xwendekaran bigihîjin qadeke berfirehtir, hemî malbat û ciwan vexwendin ku beşdarî pêvajoyê bibin. Rûken Arvaz destnîşan kir ku pêvajoya qeydkirinê, ku vê hefteyê dest pê kir, dê bi tevahî mehekê bidome. Rûken Arvaz rave kir ku ew plan dikin di hefteya yekem a cotmehê de dersan dest pê bikin û got, "Dersên me tenbûr, gîtar, gîtara bas, gîtara elektrîkê, bilûr, mey, dersên vokal, piyano, keman, atolyeya wênesaziyê, atolyeya şanoyê, atolyeya sînemayê, koroya zarokan û her weha şanoya zarokan a Kurdî vedihewîne. Heta niha me bi qasî 30 serlêdan wergirtine. Bi destpêkirina sala xwendinê re, ciwan eleqeyek mezin nîşan didin ji ber ku ew şêwazek jiyanek alternatîf û bi gelemperî, di warê çand û hunerê de alternatîfekê pêşkêş dike."

 

Bangewaziya serlêdanên qeydkirinê

 

Rûken Arvaz, tekez li ser pêwîstiya ciwanan ji bo parastina nirxên xwe yên civakî û çandî kir û got: "Bi gelemperî, tê dîtin ku xwendekarên zanîngehê piranî ne. Ji bilî vê, malbatên me jî eleqeyê nîşan didin. Ne tenê daxwazên wan hene ku zarokên wan bi zimanê xwe perwerdehiyê bibînin, lê di heman demê de ji bo amûrên muzîkê yên giştî jî daxwaz hene. Rastiya ku zarok kêmtir dem li ber ekranan derbas dikin jî ji bo wan avantajek e. Ji ber vê yekê, ez hemî ciwanan vedixwînim Navenda Çand û Hunerê ya Ekinê."

 

‘Çand û huner destpêka her tiştî ne’

 

Xwendekara Komuna Çand û Hunerê ya Ekînê Hêlîn Demîr a perwerdehiya şano û tenbûrê dibîne, çîroka xwe ya tevlîbûna wê ya saziyê û ezmûnên xwe yên li wir parve kir. Hêlîn Demîr diyar kir ku piştî hevalekî wê ew vexwendiye navendê, ew cara yekem ketiye navendê û got ku ew di destpêkê de bi dudilî nêzî wê bûye, difikirî ku meyla wê ji bo hunerê tune ye, lê ew zû di binê bandora wê atmosferê de maye. Hêlîn Demîr, bi parvekirina ku ew ji şêwaza jiyana civakî û kalîteya perwerdehiyê ya ku ji hêla navendê ve tê pêşkêş kirin pir bandor bûye, ezmûnên xwe bi van gotinan vegot: "Wekî gel, wekî civatek, ez fikirîm ku divê em bi çand û hunerê dest pê bikin. Ji ber ku ez nafikirim ku kesek dikare di jiyanê de pêş bikeve heke ew çand û hunera xwe nizanibe. Wekî ciwanekê, ez pir kêfxweş û serbilind im ku li vir im. Bi rastî, ez li vir wekî endamek civaka çand û hunerê me, ne tenê wekî xwendekarekê. Min gavek wisa avêtiye. Ez difikirim ku çand û huner destpêka her tiştî ye. Min li vir heta dostaniyên ku min nikarîbû di pergalê de çêbikira jî çêkirine. Pergalê me bi tevahî asîmîle dikir. Di perwerdehiyê de, dersên zimanê Kurdî wekî dersên bijarte jî ji me re nayên dayîn. Rastiya ku dersên zimanê Kurdî li vir hene xalek pir girîng e ji bo nîşandana çanda me û ji bîrnekirina zimanê me."

 

Ruhê hevaltiyê!

 

Helîn Demîr got, "Civakek ku çanda xwe ji bîr dike jî tê jibîrkirin û nayê zindîkirin. Ev cure saziyên çandî û hunerî ji bo ciwanek, zarokek, malbatekê ya di lêgerîna nasnameya xwe de girîng in. Ji ber ku heke mirov nikaribe nasnameya xwe bibîne, ew nikare pêş bikeve an jî jiyana xwe bidomîne. Ruhê dostaniyê li vir geş dibe. Ji ber ku kes bi armancên xweperest li kesekî din nanêre. Ew bi tevahî bi ruhê hevaltiyê pêş dikeve. Carinan mirov difikirin, 'Fêrbûna lêdana amûrek muzîkê dikare çi sûdê ji min re bîne? Dikare çi feydeyê bide min?' Gelek ciwan bi rastî vê yekê tînin ziman. Lê ez difikirim ku gelek feydeyên wê hene. Beşdariyek mezin heye, nemaze di warê aramkirina giyan de. Bi taybetî jin hewce ne ku li ser vê yekê bisekinin. Ji ber ku bi gelemperî, hevalên jin her gav li paş tên hiştin. Lê divê jin di çand û hunerê de çalak bin, xwe bibînin û bêjin, 'Erê, em li vir in, em di çand û hunerê de jî hene.' Jin dikare her tiştî bi dest bixe."