Pelşîn Çetînkaya

 

AMED - Aktîvîsta ekolojîye Gulşen Bîrer da zanayene ke texrîbatê xozaya Kurdistanî teyna babetêk ekolojîk nîya, babetêk sîyasî û cimatî ya. Gulşen Bîrer ard ziwan ke hêvîya tewr pîle zî xoverdayîşê şarî yo seba pawitişê xozaye.

 

Kurdistan de serranê peyênan de bi projeyanê madenî, GES, JES û bêdaristan verdayene texrîbatê xozayî her ke şino xorîn beno. Rêxistinê ekolojîye û şarê herême dîyar kenê ke no mudaxaleyê ke wareyê ciwîyayîşî kenê hedef teyna meseleyêk dormeyî nîya; çimeyê awe, daristan, wareyanê ramitişî, cîyabîyayîşê bîyolojîk û vîrê kulturî tehdît keno.

 

Aktîvîsta ekolojîye Gulşen Bîrer derheqê babete de qal kerd û vat qirkerdişê xoza netîceya polîtîkayanê ke sermaye esas gêno yo.

 

 

Destpêkê talanî...

 

Gulşen Bîrer dîyar kerd ke talano ewroyî xo seperneno sîstemê serdest ê camêrdî û vat: “Heme talan xo dano zîhnîyetê talanî yê camêrdî. Ma tarîx ra ewnîyenê talan vernî de bedenê cinî ser o dest pêkerdo. Dimayê ci wareyanê ciwîyayîşî de vila bîyo. Serê her çîyî de serdestî ame viraştene û heta ewro ame. Ewro dezgehê dewlete û sîstemê serdestî zî sermaye esas gênê. Merdiman ciwîyayîşî ra dûrî fînenê û semedê feydeyan nizamêk şîdetî raybarenê. Bêguman ma heme nê polîtîkayan ra tesîrdar benê. Bi taybetî şarê kurdî bi serran o na rewşe ra tesîrdar beno. Bi polîtîkayanê şerê taybetî no resayo sewîyeyêka bîne.”

 

 

‘Prosesê aştîye de talan kûr beno’

 

Gulşen Bîrer dîyar kerd ke prosesê aştîye ganî semedê vindarnayîşê rijnayîşê ekolojîye fersend bîyîne û vat: “Bi projeyan talan dewam keno. Nê prosesî de ke aştî yena qalkerdiş wareyê ciwîyayîşî yê xoza binê hêrişî de yo. Projeyê GES û JESî bêmabêne dewam kenê. Ê madenî dewam kenê, xebatê bêdaristan verdayîş dewam kenê. Bêguman ma pawitişê wareyanê ciwîyayîşî dewam kenê. Semedê averşîyayîşê prosesî ganî dest nê polîtîkayan ra verabidê. Talanê xozaye sûcê vera merdimayîye yo.”

 

 

‘Xoverdayîş hêvîya tewr pîle ya’

 

Gulşen Bîrer wina peynîya qalkerdişê xo ard: “Têkoşînê semedê pawitişê wareyanê ciwîyayîşî muhîm o. Tu sîstemê kapîtalîstî, hêzê sermaye nêşêno merdiman xozayî ra bivisno. Xoverdayîş ma rê muhîm o. Çunke merdimî pere û sermaye nêkenê caye ciwîyayîşê xo. Merdimî xozaya xo tercîh kenê û bêpaweyî îradeyê xo danê werte. Hedefê ma zî no yo.”