'Ji bo Kurdî ewlehiya zagonî şert e'

  • 09:59 15 Gulan 2026
  • Rojane
STENBOL - Aktîvîsta TJA'yê Ayşe Aksoy, bi bîr xist ku zimanê Kurdî bi salan e rastî polîtîkayên înkar û asîmîlasyonê tê û got ku xurtkirina pêvajoya aştî û demokrasiyê tenê bi naskirina mafên bingehîn ên gelan mimkun e.
 
15'ê Gulanê, Roja Zimanê Kurdî, hîn jî beşek girîng a kevneşopiya berxwedanê li Tirkiye û Kurdistanê ye, sembola têkoşîna gelê Kurd a ji bo parastina nasname û zimanê dayikê li dijî polîtîkayên înkar û asîmîlasyonê ye. Ev roj, ku ji bo gelê Kurd pir girîng e, her sal tê pîrozkirin û cihê xwe di bîra berxwedanê de diparêze. Bi salan e ku zimanê Kurdî di gelek waran de, ji perwerdehiyê bigire heya qada giştî û cîhana dîjîtal, rastî zilm û qedexeyan hatiye. Îradeya parastina zimanê Kurdî û têkoşîna parastina wê berdewam dike. Daxwazên di derbarê mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê û statuya zimanê Kurdî de her sal di 15'ê Gulanê, Roja Zimanê Kurdî de jî tên rojevê.
 
Aktîvîsta TJA'yê Ayşe Aksoy diyar kir ku Gelê Kurd bi salan e bi polîtîkayên asîmîlasyonê rû bi rû mane û tekez kir ku bidestxistina statuya zimanê Kurdî di avakirina civakek demokratîk de pir girîng e.
 
'Zimanê Kurdî winda nebûye; ew berdewam dike'
 
Ayşe Aksoy diyar kir ku polîtîkayên asîmîlasyon, înkar û koçberkirina bi darê zorê bi salan e li dijî gelê Kurd têne meşandin û got, "Tevî hemî polîtîkayên asîmîlasyon û zordariyê yên ku ji damezrandina Komarê ve hatine kirin, zimanê Kurdî winda nebûye; ew di jiyanê de berdewam kiriye. Gelê Kurd nasname, bawerî û berxwedana xwe ligel zimanê xwe parastiye û ew gihandiye roja îro. Zimanê Kurdî, ku tevî hemî zehmetiyan jî li ser piyan maye, di vî warî de xwedî girîngiyek mezin û dîrokî ye."
 
Garantiya destûrî ji bo Kurdî pêwîst e
 
Ayşe Aksoy tekez kir ku xurtkirina pêvajoya aştiyê tenê bi naskirina mafên bingehîn ên gel mimkun e û got, "Statûyek ji bo zimanê Kurdî û danîna wê di bin garantiya destûrî de yek ji gavên herî bingehîn ên vê pêvajoyê ye. Divê mafên statûyê werin dayîn û perwerdehiya bi zimanê dayikê di dibistanan de were peyda kirin."
 
'Axaftina bi Kurdî li malê pir girîng e'
 
Ayşe Aksoy bal kişand ser rola malbatan û got, "Cihê herî bingehîn ji bo zarokan ku zimanekî fêr bibin û qebûl bikin mala wan e. Zimanekî ku li malê nayê axaftin bi demê re tê jibîrkirin. Ji ber vê yekê, axaftina bi Kurdî li malê pir girîng e."
 
Ayşe Aksoy her wiha diyar kir ku divê Kurdî di perwerdehiyê û qada giştî de xwedî hebûnek xurttir be û got, "Perwerdehiya bi zimanê dayikê mafek e û pêkanîna vî mafî êdî pêwîstiyek neçar e."
 
Ayşe Aksoy, destnîşan kir ku Kurdî li gorî salên berê di qadên dîjîtal de bêtir xuya dibe û girîngiya wê tekez kir û diyar kir ku Kurdî her ku diçe di warên cûda de cihê xwe dibîne. Ayşe Aksoy got, "Niha gihîştina Kurdî di akademiyê, perwerdehiyê û qada dîjîtal de hêsantir e. Her ku ev war pêşve diçin, ziman jî dê xurt bibe. Derfetên nû ji bo Kurdî di pîşesazî û perwerdehiyê de derdikevin holê. Divê ev derfet baş werin bikaranîn."