Melek Avcı

 

ANKARA- Barışın toplumsal inşasında Alevilerin söz ve karar sahibi olması gerektiğini vurgulayan Gazi Cemevi Yönetim Kurulu Üyesi Özlem Aydın, “Biz barışın tarafındayız” dedi. Sağlamcılığa Karşı Kadın Hareketi Derneği temsilcileri ise demokratik bir yaşamın engellilerin eşit yurttaşlık ve yaşam haklarının güvence altına alınmasıyla mümkün olabileceğini belirtti. 

 

Barışın toplumsal bir gerçekliğe dönüşmesi, siyasal alanda yürütülen tartışmaların ötesinde, farklı toplumsal kesimlerin, inançların ve bireylerin kendi mücadele alanlarından sürece nasıl katılacağı sorusunu gündeme taşıyor. Barışın yalnızca çatışmasızlıkla sınırlı kalmaması, eşitsizliklerin ortadan kaldırılması ve demokratik bir ortak yaşamın kurulması, bu tartışmanın önemli boyutlarını oluşturmakta. Ancak her toplumsal kesimin tarihsel deneyimi, karşı karşıya kaldığı sorunlar ve demokratik toplumdan beklentileri ise farklılaşıyor, ardından ortak bir zeminde yeniden buluşuyor. Bu nedenle barış ve demokratik toplumunun inşası, farklı mücadelelerin kendi özgün taleplerini ve sözünü koruyarak toplumsal yaşama katılmasını da gerektiriyor.

 

Yazı dizimizin bu bölümünde, Gazi Cemevi Yönetim Kurulu Üyesi Özlem Aydın ile Alevilerin barışa inşa temelli yaklaşımını, inanç özgürlüğü ve eşit yurttaşlık taleplerini, Sağlamcılığa Karşı Kadın Hareketi Derneği Başkanı Elif Kaya ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Deniz Gürel ise barışın engelliler açısından önemini, sağlamcı zihniyetin yarattığı eşitsizlikleri ve demokratik toplumun inşasında engelli haklarının yerini konuştuk.  

 

‘Özgürlüğün olmadığı yerde barış olmaz’

 

Barışın Alevi inancı açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Gazi Cemevi Yönetim Kurulu Üyesi Özlem Aydın, “Tabii ki bizim inancımız gereği can bizim için çok önemlidir. Bu sebeple de barışı sonsuz istiyoruz. Daha önce de yine bu süreçlerden geçtik ama Alevilerin zaten beklentisi barış yönünde. Umuyorum ki bunun neticesi olumlu olur. Önceki süreçler gibi olmaz. Eğer barışı konuşacaksak tabii ki ben kendi inancımdan yola çıkarak bunu biraz desteklemek istiyorum. Şöyle ki barış dediğimiz zaman bunun arkasında özgürlüğü de düşünmemiz gerekir. Özgürlüğün olmadığı yerde ben barışın olacağını düşünmüyorum. Hele ki eşit yurttaşlık dediğimizde. Kendi inancımla bunları bağlarsam eğer, ben inancımı yaşarken özgür olduğumu düşünmüyorum. Neden? Çünkü inancım inanç olarak görülmüyor. İbadethanelerimiz de maalesef ki şu an bizi yöneten erk tarafından ibadethane olarak görülmüyor” dedi.

 

‘Eşitlik, özgürlük ve adalet temel haklarımız’

 

Barışın bu nedenle eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğünden bağımsız ele alınamayacağını belirten Özlem Aydın, temel haklarını dahi talep etmek zorunda kalmalarını eleştirdi. Özlem Aydın, “Elbette herkes kendi tarafından bakıyor barışa, adalete, özgürlüğe, eşit yurttaşlığa. Ben de kendi tarafımdan baktığımda maalesef ki ülkemizde hâlâ bu yüzyılda bazı şeylerin beklentisi içerisindeyiz. Aslında bir şeyin beklentisi içerisine girdiğimizde orada bir eksiklik olduğunu düşünüyorum. Eğer bir şey talep ediyorsam her anlamda özgürlüğümü talep ediyorum, barışımı talep ediyorum, adaletimi talep ediyorum. Burada eksik kaldığımız nokta talep etmek. Hâlbuki ben insan olduğum için bunlar zaten benim en temel haklarım diye düşünüyorum. Bu taraftan bakıyorum ben biraz da duruma. Şu an bizi temsil eden hükümet dediğimiz o olgu aslında vatandaşına eşit bakarsa her şey rayına oturuyor. Şu an inancı konuşuyoruz. Örneğin inanç anlamında eşit baktığı zaman zaten her şey rayına oturuyor” diye belirtti.

 

Özgürlük ve saygı

 

Devletin bütün inançlara eşit yaklaşması gerektiğini vurgulayan Özlem Aydın, “Hükümet işin içine girdiği zaman bazı dayatmalar yapıyor. Mesela benim bir çocuğum Alevi diyelim ya da şöyle düşünelim, sadece Alevi olarak bakmayalım duruma. Hristiyanı da var, Protestanı da var. Bizim ülkemizde yaşayan çok farklı inançlara sahip insanlarımız da var. Bu sebeple sadece kendi inancım üzerinden bakmayayım bu duruma. Şöyle bakalım: Hükümet olarak hiç inançlara karışmasalar, herkesi özgür bıraksalar zaten sorun kalmayacak. Özellikle eğitim alanında çocuklara dayatmacı bir zihniyetle yaklaşılmasa… Zaten ben Alevi isem ailemde çocuğuma din eğitimini verebiliyorum. Kendi inancımı yaşayan ve bilen bir insan olarak çocuğuma bu eğitimi zaten verebiliyorum. Bu bağlamda aslında o erk dediğimiz durum işin içine girmediği zaman, karışmadığı zaman biz topluluklar zaten kendi içimizde anlaşabilen topluluklarız. Bizim hiç kimseyle bir sorunumuz yok. Sadece insanları biraz hür bıraksalar, özgür bıraksalar, inançlarına saygı gösterseler, insanları insan olarak değerlendirseler zaten sorun kalmayacak” dedi.

 

‘Alevi kurumlarının talepleri dinlenmedi’

 

Hükümetin barış sürecinde Alevi kurumlarını yeterince muhatap almadığını söyleyen Özlem Aydın, sözlerini şöyle sürdürdü: “Yine burada tabii ki o erk dediğimiz, güç dediğimiz durum devreye giriyor. En son yapılan toplantılarda inanç olarak Alevi kurumlarından hiç kimseyi çağırmadılar. Özellikle bu barış sürecinde bizim taleplerimizi hiç dinlemediler, ‘İsteklerimiz nedir?’ diye sormadılar. Fakat tabii Alevi topluluğu olarak birleşerek, bunu talep ederek, isteyerek, güçlü söz kurarak belki biraz dikkat çekebiliriz bu konuda. Biraz da biz belki birleşme ve güçlü söz söyleme konusunda eksik kalıyor olabiliriz diye düşünüyorum. Alevi kimliğine baktığımızda aslında yüzyıllardır görmezden gelinen bir inanca sahibiz. Görünmüyoruz, duyulmuyoruz, ötekileştiriliyoruz, yok sayılıyoruz. Her anlamda baktığımızda hakikaten azınlık olduğunuzda maalesef ki güç tarafından eziliyorsunuz biraz. Alevilikte de bu var maalesef ki. İşte burada yine eşit yurttaşlık dediğimiz durum ve olgu devreye girecek. Yani eğer siyasi otorite bizi eşit yurttaş olarak görürse, dilimize, dinimize, inancımıza ya da cinsiyetimize bakmadan bizi değerlendirirse zaten bu bağlamda toplumdaki her durum ve koşul, her inanç eşit olacaktır. Bu aslında çok zor değil. Baktığımızda hiç de zor değil. Ama maalesef politik figürler, siyasi figürler bunu biraz siyasi malzeme yaptıkları için geldiğimiz nokta bu. İlerleyemiyoruz hiçbir şekilde.”

 

‘Barışa katkı için birleşmeli’

 

Alevilere yönelik katliamları hatırlatan Özlem Aydın, geçmişle yüzleşilmeden toplumsal sorunların çözülemeyeceğini belirterek şunları söyledi: “Tarihimizde maalesef çok katliama uğradık. Çok yakın zamanda Sivas Katliamı’nı ben hatırlıyorum, şahit oldum. 13 yaşında çocuktum. Maalesef bu yakın zamanda yaşadığımız bu katliamın bile neticesini alamadık. Failleri cezasını çekmedi. Biz bunun neticesini göremedik açıkçası. Daha önce yaşanan Maraş Katliamı gibi bir sürü katliamla Aleviler yüz yüze kaldılar. Devlet ne zaman bu konuda kendisiyle yüzleşirse o zaman tabii ki belki bazı şeyleri çözeceğiz. Yine eksik kalacağız tabii ki. Sadece devletin kendisiyle yüzleşmesi yetmeyecek tabii ki. Ama maalesef onu bile yapamıyoruz. Yüzleşemediği zaman, bazı şeyleri göz ardı ettiği zaman, halının altına süpürdüğü zaman maalesef hiçbir şekilde çözüm bulamıyoruz. Genel olarak biz barışın tarafındayız. Hiçbir anne üzülmesin, hiçbir anne çocuğunu, evladını kaybetmesin. Zaten inancımız gereği de bizim için can çok değerlidir, çok kıymetlidir. Buradan Alevi canlara da şunu söylemek istiyorum: Birlik olursak, bu konuda barışı desteklersek belki bir şeyler elde edebiliriz diye düşünüyorum. Çünkü barışın gelmesi aslında ülkemiz için başka kavramlar üzerinden de çok olumlu sayfalar açacaktır diye düşünüyorum. Bunu çözersek arkasından birçok şeyin de çözüleceğini düşünüyorum. Bu konuda ne yapmamız lazım? Alevi dernekleri, cemevleri, dedelerimiz, yöneticilerimiz bir araya gelip belki ortak bir şekilde çok kuvvetli söz söyleyerek barışa katkı sağlayabiliriz diye düşünüyorum.”

 

‘Demokratik toplumun ortağıyız’

 

Sağlamcılığa Karşı Kadın Hareketi Derneği Başkanı Elif Kaya ise Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin engelliler açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Engellilerin demokratik ve eşit bir yaşamın öznesi olduğunu belirten Elif Kaya, “Şimdi barışa evrilmeye çalışılan bir günün arifesindeyiz. İlla ki barış diyoruz. Bu engelliler için de çok kıymetli. Demokrasi, bizim de yaşamımızın şekillenmesi ve diğer insanlarla eşit koşullarda vücut bulmasıyla gerçekleşecek. Çok kıymetli, çok değerli buluyoruz. Dolayısıyla bu demokratik toplumun, demokratik barışın bizler de kesinlikle ortağıyız. Özel gereksinim duyan insanların demokratik bir hayatta kendilerine uygun yaşam alanları yaratmaları çok önemli ve elzem bir sorundur” dedi.

 

‘Savaşlar engellilik sayısını artırıyor’

 

Sağlamcılığa Karşı Kadın Hareketi Derneği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Deniz Gürel de barışın engelliler açısından yaşamsal önem taşıdığını belirterek savaşların engellilik üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Deniz Gürel, “Neden bizim de barışı inşa etmeye ihtiyacımız var? Engellilerin de barışa ihtiyacı var. Özellikle nöroçeşitliler belirli bir düzen içinde yaşamak isterler. Onun için barışa ihtiyacımız var. Demokratik bir topluma ihtiyacımız var. Ayrıca savaşlar engellilik sayısını artırırlar. Savaşlar son bulursa çatışmaya bağlı engellilik azalır. Bu nedenle de her iki açıdan barışa ihtiyacımız var ve barışı destekliyoruz” dedi.

 

‘Engellilerin de eşit yurttaşlık ihtiyacı var’

 

Demokratik toplumun bütün toplumsal kesimlerin eşit yurttaşlık haklarını güvence altına alması gerektiğini vurgulayan Özlem Gürel, engellilerin geleceğine ilişkin kaygılara da değindi. Deniz Gürel, “Demokratik süreç açısından konuya bakarsak eşit yurttaşlıktan bahsediyoruz. Hâlbuki haklara erişimi sınırlanan grupların da eşit yurttaşlık ihtiyacı var. Bunlardan biri de engelli topluluğu. Diğer taraftan, 30 yaşında nöroçeşitli genç bir erkeğin annesi olarak, benim gibi annelerin çoğu kez ‘Bizden sonra çocuklarımız ne olacak?’ diye düşündüğünü görüyorum. Bu bizim temel sorunlarımızdan biri. Aslında geleceğe yönelik bu soruya demokratik bir yanıt verilmesi gerekiyor. Her şeyden önce, doğumdan itibaren engelli kişinin yaşamının ve yaşam kalitesinin güvence altına alınması gerekiyor. Bunun devlet tarafından gerçekleştirilmesi gerekiyor. Hak temelli bir yaklaşımda engelli kişinin yaşam tarzına, geleceğine ve yaşamını kiminle, nasıl geçireceğine kendisinin karar vermesi gerekiyor. Bu açıdan baktığımızda engellilik, sağlamcı zihniyetin iddia ettiği bir eksiklik değil. Kendine ait bir kültür, bir kimlik ve dünyayla kurulan özgün bir ilişkidir” diye konuştu.

 

‘Engellinin geleceğine kendisi karar vermeli’

 

Engellilerin ekonomik ve sosyal güvencelerinin bakım desteği veren kişiler üzerinden tanımlanmasını eleştiren Deniz Gürel, engellilerin kendi yaşamlarına ilişkin karar verme hakkının esas alınması gerektiğini vurguladı. Deniz Gürel, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu bağlamda engelli kişiye bakım desteği veren ya da kişisel asistanlık yapan kişiye, engellinin rızasından bağımsız olarak emeklilik statüsü vermenin ya da maaş bağlamanın doğru olmadığını düşünüyoruz. Asıl olması gereken, doğumdan itibaren engelli kişinin yaşam güvencesinin ve kalitesinin hiçbir şart ve koşula bağlı olmaksızın devlet tarafından sağlanması ve engelli kişinin geleceğine kendisinin karar vermesidir. Emeklilik ve maaş gibi konuları bakım desteği veren kişi üzerinden kurgulamak çözüm değildir. Bu durumda engelli kişiye bakım desteği verdiği için yıllarca maaş bağladığınız ya da emekli ettiğiniz kişi öldüğünde engelli kişinin durumu ne olacaktır? İşte bizim engelli topluluğuyla ilgili gelecek kaygımız budur. Engellinin kendine ait bir gelire ve sosyal güvenceye sahip olmasını, bunlara ilişkin yetkiyi kime ve nasıl devredeceğine kendisinin karar vermesini istiyoruz.”

 

Eşit ve kapsayıcı bir gelecek talebi

 

Deniz Gürel, şiddete maruz kalan engelli kadınların yaşadığı sorunlara da değindi: “Bir diğer konu şiddet mağduru engelli kadınlar. Onları koruyan bir mekanizma yok. Şiddet gören kadınları koruyan mevcut mekanizmalar, engelli kadınları dışlayan mekanizmalar. Diyelim ki şiddet gören kadınları koruduğumuz evlerde aynı zamanda polis koruması var. Fakat engelli kadınlar bu evlere kabul edilmiyor ve bakım evlerine gönderiliyorlar. Bakım evlerine gönderildiklerinde de polis koruması dışında kalıyorlar ve daha fazla şiddete maruz kalıyorlar. Tam da bu nedenle gelecekte daha güzel, daha demokratik ve daha katılımcı bir toplumda, eşit yurttaşlık ilkeleriyle hep birlikte yaşamayı diliyoruz. Herkesi eşit biçimde kapsayan bir toplum ve aydınlık bir gelecek bekliyoruz.”

 

Yarın: Özgür Sevgi Göral: Barış politikası hala çok sahipsiz