NAVENDA NÛÇEYAN - Nirxandinên ku Rêberê Gelê Kurd daye û rewşa heyî ev yek eşkere kiriye: tiştê ku piştî 27 salan diqewime komployek e ku hêzên navneteweyî tê de ne û gelê Kurd, li hember vê yekê, bi berdewamkirina têkoşîna xwe di çarçoveya paradîgmaya Rizgariya Jinan a Demokratîk û Ekolojîk de berxwedana xwe gihandiye qonaxek diyarkirî. Vê berxwedanê komploya yekem têk bir û mirov dikare bêje ku komploya nûjen jî dê bi heman berxwedanê têk biçe.

 

Li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê, li dijî êrîşên dijwar ên li ser Sîstema Xweseriya Demokratîk ku gel gav bi gav bi hev re li herêmek ji Helebê heta Kobanê ava kiriye, berxwedanek cîhanî pêşketiye. Di encama vê berxwedanê de, di navbera Hêzên Demokratîk ên Sûriyeyê û Heyet Tehrîr El Şam (HTŞ) de peymanek hate îmzekirin ku agirbest jî di nav de bû. Gelo HTŞ dê şertên peymanê bicîh bîne an na, hîn nayê zanîn.

 

Her çend sedemên êrîşan ji destpêka wan ve hatine nîqaşkirin jî, hin kes dibêjin ku ev bûyer guhertoyek nûjenkirî ya komploya navneteweyî ya 15'ê Sibata 1999'an e.

 

Civîna Parîsê 

 

Civînek li Parîsê berî destpêkirina êrîşa li ser taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiye yên Helebê hate lidarxistin balkêş e û nirxandinên ku ev êrîş ji aliyê hêzên navneteweyî ve hatine plankirin piştrast dike. Ji ber vê yekê di navbera vê komploya nû û komploya 15'ê Sibatê de çi dişibin hev? Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan, di nîqaşekê de bi şandeya ku li Îmraliyê serdana wî kir re, bal kişand ser vê dişibin hev. Nirxandin di serî de nîşan didin ku Tirkiye însiyatîf û plansazê van êrîşan e. Wekî din, tê nirxandin ku DYA, Fransa û Îsraîl ew kes in ku derî li ber vê qirkirinê li dijî gelê Kurd û sîstema ku wan bi gelên din re ava kiriye vekirin û piştgirî dan wê. Ew rastiya ku HTŞ û Îsraîl berî êrîşan li Parîsê civiyan nîşana herî xurt a vê yekê ye. Lihevkirin û lihevhatina di navbera HTŞ û Îsraîlê de li Parîsê, bi piştgiriya DYA, rê li ber şerê li dijî Kurdan û pergala demokratîk a ku ew ava dikirin vekir. Her wiha tê gotin ku çemberek berfirehtir di nav de heye, di nav de Tirkiye, Erebistana Siûdî, Qeter, Urdun, DYA, Keyaniya Yekbûyî û Fransa. Geşedanên paşê ev yek piştrast kirin. Bi taybetî, beşdariya Tirkiyeyê di piştgiriya wê ya çalak a li ser erdê de pir eşkere ye. Tevlîbûna ewqas aktor û welatên navneteweyî nirxandina ku ev yek wekî komployek navneteweyî li dijî rêberê Kurd û gelê Kurd e xurt dike. Di bingeh de, êrîşên heyî yên li ser Rojava, Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê - piştrast dikin ku ev komployek e.

 

Dema vê êrîşê, nemaze dema ku em nêzîkî salvegera komploya 15'ê Sibatê dibin, hem mezinahiya komployê û hem jî dişibin hev eşkere dike û nîşan dide ku dema hatî hilbijartin ne tesaduf bû.

 

Bîranîna nirxandinên Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ên li ser komploya navneteweyî ji bo têgihîştina roja îro girîng e. Rêberê Gelê Kurd, balê dikişîne ser beşdariya gelek welatan di komployê de, ji DYA û Federasyona Rûsyayê bigire heta Yekîtiya Ewropayê, Yekîtiya Ereban, Tirkiye, Yewnanîstan, Kenya û Tacîkistanê û destnîşan dike ku heta dijminên sedsalan jî li hev civiyane. Ew dibêje ku sedema van îtîfaqên bêprensîb ew e ku ew gefê li zihniyet û berjewendiyên hêzên navneteweyî û yên ku bi wan re hevkariyê dikin dixwe, bi vî rengî komployê organîze dike. Rêberê Gelê Kurd, balê dikişîne ser rolên hêzên navneteweyî yên ferdî û tekez dike ku Brîtanya ew hêz bû ku guleya yekem avêt. Rêberê Gelê Kurd, di berdewamiya axaftina xwe de li ser rola Brîtanyayê dibêje, "Ez wekî astengiyeke cidî ji bo planên wan ên hegemonîk ên dused salî ji bo Rojhilata Navîn derketibûm holê, nemaze ji ber siyaseta wan a li ser Kurdistanê (bi kurtasî, siyaseta wan a 'dev ji Kerkûk û Mûsilê berdin, Kurdên di nav sînorên xwe de ji holê rakin'). Ez ji bo hemî plan û pêkanînerên wan bûbûm gef." Rêberê Gelê Kurd her wiha dibêje ku armanca Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê pêkanîna Projeya Rojhilata Navîn a Mezin e, ku Kurdistan roleke sereke dilîze û bêbandorkirina wê armanc e. Ew her wiha tekez dike ku Rûsya, ku ew jî di komployê de beşdar e, ji ber hewcedariya xwe ya bi krediyê ji ber krîzeke aborî rola xwe lîstiye. Dema ku hêz an hêzên ku di plansazkirin û pêkanîna êrîşên îro de beşdar in têne hesibandin, nirxandina sedema ku ev komployek e bêtir têgihîştî dibe.

 

Qonaxeke nû

 

Di encamê de, ev êrîşên li dijî gelê Kurd û sîstema ku bi hev re ji hêla gelên Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ve hatiye avakirin, ango pêvajoya ku li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê yên Helebê dest pê kir, veguheriye qonaxeke nû. Di encama berxwedan, têkoşîn û çalakiya gerdûnî ya ku ji hêla gelê Kurd û hevalbendên wan ve hatî meşandin, di navbera Hêzên Sûriyeya Demokratîk û HTŞ de peymanek hate îmzekirin. Gelo HTŞ dê şertên vê peymanê bicîh bîne an na, dê di rojên pêş de were dîtin. Lêbelê, nirxandinên ku ji hêla Rêberê Gelê Kurd ve hatine kirin û rewşa heyî tiştek eşkere kirine: tiştê ku piştî 27 salan diqewime komployek e ku hêzên navneteweyî tê de ne û gelê Kurd, bi berdewamiya berxwedana xwe di çarçoveya paradîgmaya Rizgariya Jinan a Demokratîk û Ekolojîk de, ew gihandiye qonaxek nû. Vê berxwedanê komploya yekem têk bir û meriv dikare bêje ku komploya nûjen jî dê bi heman berxwedanê were têkbirin.