ŞIRNEX - Li Şirnexê, ku temenê bikaranîna madeyên hişber daketiye 12 salî, nebûna AMATEM û ÇAMATEM balkêş e, nemaze di demekê de ku bikaranîna madeyên hişber roj bi roj zêde dibe. Endama Meclîsa Şaredariya Silopiyê, Ziynet Şîmşek got, "Nêzîkî 10 meh ji daxuyaniya vekirina AMATEM derbas bûne û hîn jî tu bersiv nehatiye dayîn."

 

Bikaranîna madeyên hişber, ku aliyek ji polîtîkayên şerê taybet ên li bajarên Kurdan hedef digire, li Şirnex û navçeyên wê her ku diçe berbiçavtir dibe. Bikaranîna madeyên hişber, ku bi taybetî ji bo ciwan û zarokan bûye pirsgirêkek cidî, di temenên ciwan de jî her ku diçe zêdetir dibe. Lêkolînek di sala 2021'an de ku ji hêla Navenda Lêkolînên Qada Civakî-Siyasî (SAMER) ve hatî kirin, ku 602 beşdar li şeş bajaran, tevî Şirnexê, beşdar bûn, eşkere kir ku bikaranîna madeyên hişber û teşwîqkeran ji hêla civakê ve wekî pirsgirêkek girîng tê hesibandin. Lêkolîn nîşan dide ku polîtîkayên cezakirinê bi tena serê xwe di şerê li dijî tiryakê de têrê nakin û pêdivî ye ku mekanîzmayên pêşîlêgirtin û dermankirinê werin xurtkirin.

 

Her çiqas li Silopiyayê fikarên li ser bikaranîna madeyên hişber zêde dibin jî, nebûna Navenda Lêkolîn û Dermankirina Tiryak û Alkolê (AMATEM) li Şirnexê, ku xizmeteke tenduristiyê ya bingehîn di têkoşîna li dijî tiryakbûnê de ye, girîng e. Ji bo welatiyên ku neçar in ji bo dermankirinê biçin derveyî bajêr, ev rewş pirsgirêka gihîştina xizmetên tenduristiyê di têkoşîna li dijî tiryakbûnê de hîn girantir dike.

 

Endama Meclîsa Şaredariya Silopiyayê, Ziynet Şimşek li ser nebûna AMATEM li bajêr tevî rêjeyên tiryakbûnê yên zêdebûyî şîrove kir.

 

'Tirsî pirsgirêka herî girîng e ku civak pê re rû bi rû ye'

 

Ziynet Şimşek tekez kir ku yek ji pirsgirêkên herî girîng ên ku civak li Şirnexê, bi taybetî li Silopiyê pê re rû bi rû ye, zêdebûna karanîna madeyên hişber, tiryak û fuhûşa têkildar û pirsgirêkên din ên civakî ye. Ziynet Şimşek diyar kir ku îstismara jin û zarokan bi awayên cûrbecûr, digel zirara li jîngeh û tenduristiya giştî, di civakê de dibe sedema nearamiyên cidî û got, "Em van wekî pirsgirêkên takekesî nabînin, lê wekî gefek cidî li ser pêşeroja civaka me, ewlehî û mafê jiyanê yê ciwanên me dibînin û em wan ji nêz ve dişopînin."

 

'Heta pêvajoyên dermankirinê jî temam nebûne'

 

Ziynet Şimşek diyar kir ku kesên tiryak li bajêr ji bo dermankirinê ji parêzgehên din re têne şandin û got, "Dema ku li cîhek wekî Şirnexê xizaniya heye tê hesibandin, ev pirsgirêkek e ku dikare bandorek pir cidî li ser têkoşîna li dijî tiryakê bike. Ev kesên ku ji piştgiriya malbat û jîngeha civakî ya xwe qut bûne, pêvajoyên dermankirina xwe jî temam nakin. Berê, navenda herî nêzîk li Amedê bû. Lêbelê, ji ber ku hejmara serlêdanên ji bo AMATEM li Amedê pir zêde ye, serlêdanên ji wir ji bo Xarpêtê têne şandin. Û heta li wir jî, herî zêde du meh ji bo dermankirinê tê texmînkirin. Di vê heyama du mehan de, ji bilî dermankirina psîkiyatrîk û tiryakê ku dikare piştgiriya civakî ji bo malbatê peyda bike, li ser pirsgirêkên bingehîn ti xebat nayê kirin û raporek dawî jî tune."

 

'Dubare anîn ziman'

 

Ziynet Şimşek, destnîşan kir ku Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) hem di vê heyamê de û hem jî di heyama berê de bi berdewamî mijara tiryakê aniye ziman û got: "Pêşî, di nîqaşên budçeyê yên 2023'an de, ev mijar ji hêla nûnerên me yên siyasî ve bi Wezareta Tenduristiyê re hate nîqaş kirin. Piştî vê yekê, ev mijar di nîqaşên budçeyê yên 2024 û 2025'an de dîsa anîn ziman. Bi rastî, gelek pirsên parlementoyê li ser vê mijarê hatin pêşkêşkirin. Wezareta Tenduristiyê diyar kir ku ew bi vê mijarê re pir nêzîk in û dê talîmatên pêwîst ji bo vekirina AMATEM li Şirnexê bidin. Lêbelê, ji sala 2023'an vir ve, hîn jî AMATEM li Şirnexê tune ye. Belê, Yeşilay hin xebat kiriye, lê ev hewldan ji kampanyayên hişyarkirinê wêdetir naçin."

 

10 meh in venebûye

 

Ziynet Şimşek diyar kir ku Rêveberiya Tenduristiyê ya Parêzgeha Şirnexê li ser vê mijarê daxuyaniyek daye û gotiye, "Di daxuyaniyê de hatiye gotin ku dê di mehekê de li navçeya Cîzîr a Şirnexê AMATEM vebe. Lêbelê, nêzîkî 10 meh ji daxuyaniya Rêveberiya Tenduristiyê ya Parêzgeha Şirnexê ya ku 'AMATEM dê di mehekê de vebe' derbas bûne û hîn jî bersivek nehatiye dayîn. Ji aliyekî din ve, em bi zelalî bibêjin ku ev kampanyayên hişyariyê di têkoşîna li dijî tiryakê de têrê nakin. Ji ber ku, ji bilî saziyên wekî AMATEM û ÇAMATEM, nebûna mekanîzmayên gihîştî ji bo pêşîlêgirtin, tespîtkirina zû, dermankirin û rehabîlîtasyona tiryakê kêmasiyek pir cidî ye."

 

'Divê têkoşîneke civakî ya berfireh were dayîn'

 

Ziynet Şimşek, di derbarê bikaranîna madeyên tiryakê de bangek kir û got, "Em daxwaz dikin ku hemî yekîne û saziyên têkildar, bi taybetî Wezareta Tenduristiyê, di vî warî de gavên mayînde û berbiçav bavêjin. Divê ew hemî karên pêwîst temam bikin. Avakirina AMATEM têrê nake. Piştî damezrandina wê, divê mekanîzmayeke bi bandor a şopandin û rehabîlîtasyonê di navbera xizmetên civakî yên dibistanê, xizmetên rêberiya dibistanê, bijîşkên malbatê, navendên ciwanan û AMATEM de were avakirin. Ji ber ku di vê astê de, bikaranîna madeyên hişber bi rastî pirsgirêkek civakî ye û divê têkoşîneke civakî ya berfireh li dijî wê were dayîn."

 

'Divê gihîştina rehabîlîtasyonê xizmetek giştî be, ne îmtiyazek be'

 

Ziynet Şimşek wiha dawî li axaftina xwe anî: "Wekî DEM Partiyê, em ê têkoşîna xwe ya li dijî madeyên hişber, îstîsmar û hemû cureyên îstismarê berfireh bikin û em ê têkoşîna xwe ya ji bo ewlehiya ciwanên xwe, azadiya jinan û pêşeroj û ewlehiya civaka xwe berfireh bikin. Daxwaza me zelal e. Di çarçoveya têkoşîna li dijî madeyên hişber de, bi taybetî li Silopî û li seranserê Şirnexê, divê gavên bi bandor, berbiçav û mayînde werin avêtin. Gihîştina dermankirin, rehabîlîtasyon û piştgiriya civakî divê xizmetek giştî be, ne îmtiyazek be."