BM uzmanından İran uyarısı: İnfazlar ve baskılar sürüyor

  • 13:15 20 Kasım 2026
  • Güncel
ANKARA - Birleşmiş Milletler (BM) İran İnsan Hakları Özel Raportörü Mai Sato, İran'da ocak ayındaki protestolarla bağlantılı en az 39 kişinin idam edildiğini, bunlardan 5'inin infazının halka açık gerçekleştirildiğini belirtti.
 
Birleşmiş Milletler (BM) İran İnsan Hakları Özel Raportörü Mai Sato, İran'da protestoculara yönelik gözaltıların, ağır hapis cezalarının ve idamların devam ettiğine dikkat çekti. Fransa Ulusal Meclisi'nde düzenlenen etkinlikte konuşan Mai Sato, Ocak 2026'da gerçekleşen protestoların ardından ülkede artan baskılara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Savaşın, uluslararası kamuoyunun dikkatini İran'daki insan hakları ihlallerinden uzaklaştırdığını belirten Mai Sato, İran yönetiminin bu durumu eylemcilere ve ailelerine yönelik baskıları sürdürmek için kullandığını ifade etti.
 
Protestolarla bağlantılı 39 kişi idam edildi
 
Mai Sato'nun aktardığı bilgilere göre, ocak ayındaki protestolarla bağlantılı en az 39 kişi son aylarda idam edildi. Bu kişilerden en az 5'inin infazı ise halka açık gerçekleştirildi. Savaşın devam ettiği dönemde de infazların sürdüğünü belirten Mai Sato, İran yönetiminin idam cezasını toplumu sindirmek ve yeni protestoların önüne geçmek amacıyla kullandığına ilişkin endişelerini dile getirdi. Mai Sato, protestoların ardından yeni gözaltı dalgalarının yaşandığını ve gözaltına alınan kişilere ağır cezalar verildiğini belirterek, uluslararası kamuoyuna İran'daki insan hakları ihlallerini gündemde tutma çağrısında bulundu.
 
‘Zorla alınan itiraflar kamuoyuna servis ediliyor’
 
İran'da gözaltına alınan kişilerin adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirten Mai Sato, avukata erişimin engellenmesi, savunma avukatları üzerindeki baskılar ve zorla alınan itirafların yaygınlığına dikkat çekti. Aktarılan raporlara göre, bazı kişiler gözaltına alındıktan kısa süre sonra, henüz hukuki desteğe ulaşamadan kamera karşısında itirafa zorlanıyor. Bu görüntüler daha sonra devlet kontrolündeki medya kuruluşları tarafından yayımlanıyor. Mai Sato, özellikle idam cezasıyla sonuçlanabilecek davalarda bu uygulamaların masumiyet karinesini ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini vurguladı.
 
Yaşamını yitiren eylemcilerin ailelerine de baskı
 
Mai Sato, ocak ayındaki protestolarda yaşamını yitiren kişilerin ailelerinin de baskı ve tehditlerle karşı karşıya kaldığını belirtti. Bazı ailelerin, yakınlarını anmak amacıyla düzenlemek istedikleri törenlerin engellendiği, ailelerin tehdit edildiği ve yakınlarının ölümüne ilişkin resmî açıklamaları kabul etmeye zorlandığı aktarıldı. Mai Sato, söz konusu uygulamaların baskı politikalarının yalnızca eylemcileri ve gözaltına alınanları değil, yaşamını yitirenlerin ailelerini de hedef aldığını ortaya koyduğunu ifade etti.
 
‘Baskı politikaları izlenmeli’
 
İnsan hakları örgütlerinin de protestolarla bağlantılı davalarda hızlandırılmış yargılamalar, zorla alınan itiraflar ve halka açık infazlar dâhil olmak üzere ciddi hak ihlallerini belgelediği belirtildi. Mai Sato, savaşın ve bölgedeki askerî gelişmelerin İran'daki insan hakları ihlallerini uluslararası gündemin dışına itmemesi gerektiğini vurgulayarak, gözaltındaki kişilerin akıbetinin takip edilmesi, ailelerinin adalet arayışlarının desteklenmesi ve baskı politikalarının uluslararası düzeyde izlenmesi gerektiğine dikkat çekti.