Demokratik ekonomi çalıştayında komünal model tartışıldı

  • 20:32 4 Temmuz 2026
  • Güncel
AMED - DBP’nin düzenlediği Demokratik Ekonomi ve Ekonomik Örgütleme Çalıştayı’nın ilk günü, dayanışma ekonomileri, özyönetim, Rojava deneyimi ve agroekoloji tartışmalarıyla sona erdi.
 
Demokratik Bölgeler Partisi’nin (DBP) ÇandAmed’de düzenlediği Demokratik Ekonomi ve Ekonomik Örgütleme Çalıştayı’nın ilk günü, “Dayanışma Ekonomileri Deneyimleri ve Uygulanabilir Model Tartışmaları” başlıklı panelle sona erdi.
 
Panelde Sina Güneş, “İnsan-Doğa İlişkisinin Dönüşümü: Kriz ve Alternatifler”, Deniz Güler, “Topluluk Mülkiyeti Deneyimlerinde Uluslararası Modeller”, akademisyen yazar Azize Aslan, “Rojava Demokratik Ekonomi ve Komünal Özyönetim Deneyimi”, Çiftçi-Sen kurucusu Abdullah Aysu ise “Agroekoloji Deneyimleri” başlıklı sunum yaptı.
 
Ekolojik kriz ve kapitalizm
 
Sina Güneş, insan ile doğa arasındaki ilişkinin bağımlılık düzeyinde olduğunu belirterek, kapitalizmin doğayı metalaştırdığını söyledi. Sina Güneş, “Kapitalizm bir metalaşma getiriyor. İnsan doğadan ayrılarak yabancılaşıyor. Eko-kıyım sınıf merkezli sistemler tarafından gerçekleştiriliyor. İnsan merkezli bir mücadele içinde olunmalı” dedi.
 
Özyönetim deneyimleri
 
Deniz Güler, özyönetimin toplumun inşasındaki önemine dikkat çekti. Dünyada birçok kurum ve topluluğun özyönetimle üretim yaptığını belirten Deniz Güler, “Gerçek bir demokrasi için özyönetimi inşa edebiliriz. Kooperatifler, dayanışma ekonomileri, komünler, komiteler, halk hareketleri, yerli topluluklar ve alternatif otonom bölgeler bu deneyimin parçalarıdır” diye konuştu.
 
Rojava’da komünal ekonomi
 
Azize Aslan, Rojava deneyiminin Kürtlerin kendi deneyimi olduğunu belirterek, bu deneyimin dünya literatürüne katkı sunduğunu söyledi. Rojava Devrimi’nin tahıl silolarının ele geçirilmesiyle başladığını ifade eden Azize Aslan, “Tahıl siloları Esed döneminde karakol gibi de kullanılıyordu. Ele geçirilmesi önemliydi. Ardından meclisler ve komünlerle örgütlenmeler başladı. İlk etapta elektrik ve ekmek kooperatifleri kuruldu” dedi.
 
Kanton yönetimlerinin oluşmasıyla birlikte ekonominin nasıl örgütleneceğinin tartışıldığını belirten Azize Aslan, 2014’te ekonomi konseyinin kurulduğunu söyledi. Azize Aslan, “Sömürge ekonomisine karşı bir hareket başlatıldı. Herkesin dahil olabileceği umutlu bir ekonomi modeli devreye konuldu. Hem savaş hem de inşa için bir ekonomi kuruldu. TEV-DEM komünlerden bir örgütleme yürütürken, Aboriya Jin de kadın boyutunu ele aldı” ifadelerini kullandı.
 
Azize Aslan, 2016’da Toplumsal Ekonomi Koordinasyonu’nun oluşturulduğunu ve kooperatifler hareketinin geliştirildiğini belirterek, “Ekonominin demokratikleşmesi komünden çıkıyor. Buradaki amaç ekonominin demokratikleştirilmesidir” dedi.
 
Kimyasal tarıma karşı agroekoloji
 
Abdullah Aysu, endüstriyel tarımın toprağa, suya ve insan sağlığına zarar verdiğini belirtti. Abdullah Aysu, “Altı kuşaktır kimyasal tarımla tanıştık, hayatımızı altüst etti. Endüstriyel tarım toprağın yapısını bozdu, yeraltı ve yerüstü sularını kirletti. Agroekoloji doğayla barışık bir sistemdir. Tarımın kimyasaldan kurtulması gerekiyor” diye konuştu.
 
Çalıştay yarın devam edecek
 
Çalıştay yarın, “Tarımsal Krize Karşı Demokratik Üretim Ekonomisi” başlıklı oturumla devam edecek. Bu oturumda Fatih Çiçek ve Nasır Demirkıran, “Kürdistan’da Tarımın Tasfiyesi ve Kırsal Ekonominin Yeniden İnşa Edilmesi: Komünal-Ekolojik Üretim İmkanları” başlığıyla sunum yapacak.
 
“Yerel Yönetimler ve Demokratik Ekonomi Deneyimi: Sınırlar ve İmkanlar” başlıklı oturumda Gülistan Sönük ve Abdullah Zeydan, “Yerel Yönetim Deneyimleri ve Demokratik Ekonomi Modeli: İmkânlar, Sınırlar” başlığıyla sunum gerçekleştirecek.
 
“Esnaf, Hizmet, Turizm ve Kent Ekonomisi Politikaları” başlıklı panelde Hülya Alökmen ve Samet Ucaman, “Kent Ekonomisi, Küçük Esnafın ve Hizmet Sektörünün Çıkış Arayışları” başlığıyla sunum yapacak.
 
“Toplumsal Finans, Adil Ticaret ve Eko-Endüstri” başlıklı panelde Haluk Levent ve Necati Pirinçoğlu, “Borçlandırılmış Toplumdan Dayanışmacı Yerel Ekonomiye: Demokratik Finans ve Toplumsal Üretim İmkanları” başlığıyla sunum yapacak.
 
Çalıştayın son oturumunda ise “Demokratik Komünal Ekonomi Uygulamaları İçin Yol Haritası” belirlenecek.